Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı’ndan dün yapılan açıklamada günübirlik ziyarette, “Türkiye-Rusya ilişkilerinin tüm boyutlarıyla gözden geçirileceği, güncel küresel ve bölgesel meseleler hakkında fikir teatisinde bulunulacağı” belirtilmişti.
Erdoğan-Putin görüşmesinin ana gündem maddesi, Rusya’nın 17 Temmuz’da çekildiği Tahıl Koridoru Anlaşması.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçen iki hafta Ukrayna ve Rusya’da temaslarda bulunmuştu.
Rusya Dışişleri Bakanlığı, Fidan’ın ziyareti öncesi Tahıl Koridoru Anlaşması’na Katar’ı da içeren bir alternatif’ sunmuştu.
Bu plan kapsamında Rusya’nın Katar’ın finansal desteğiyle Türkiye’ye indirimli fiyata 1 milyon ton tahıl göndermesi, daha sonra Türkiye’de işlenecek bu tahıl ihtiyaç sahibi ülkelere gönderilmesi öngörülüyor. Rusya, bunu anlaşmaya en uygun alternatif olarak görüyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise Moskova’da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’la görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, “Ülkemizin katkılarıyla Birleşmiş Milletler (BM) yeni bir öneri paketi hazırladı. Bunun girişimin canlandırılmasında uygun zemin teşkil ettiğini düşünmekteyiz” demişti.
Tahıl Koridoru Anlaşması’nın yenilenmesi için Türkiye’nin BM ile birlikte yoğun çaba harcadığını söyleyen Fidan, Rusya’nın pozisyonunu anlamaya ve taleplerini karşılamaya çalışılan bir süreç içinde olduklarını; ilk uygulama döneminde çıkan aksaklıkların tekrar etmemesi için çalıştıklarını söylemişti.
Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov ise Tahıl Koridoru Anlaşması’nın ancak Batı’nın Rus tahıl ve gübre ihracatını engellemeyeceğine dair garanti vermesi halinde yeniden başlayabileceğini kaydetmişti.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ise Perşembe günü yaptığı açıklamada Lavrov’a, “anlaşmanın yenilenmesi için gerekli koşulların yaratılmasını sağlayacak bir dizi somut öneri” içeren bir mektup gönderdiğini duyurmuştu.
Guterres “Rusya’nın taleplerini dikkate aldığını” ve teklifin “Rus gıda ve gübrelerinin uygun fiyatlarla küresel pazarlara daha etkin erişimini sağlamak için bazı somut çözümler” içerdiğini belirtmişti.
Guterres, “Rusya’nın taleplerini dikkate aldık ve inanıyorum ki yenileme için temel oluşturabilecek bir teklif sunduk, ancak bu yenileme istikrarlı olmalı, krizden krize savrulmamalı” demişti.
Rusya neden anlaşmadan çekilmişti?
Rusya bir yıl önce başlayan Tahıl Koridoru Anlaşması’ndan Temmuz ayında, kendi gıda ürünlerinin satışı önündeki engellerin kalkmaması nedeniyle çekildiğini açıklamıştı.
Ülkesinin taleplerinin karşılanmadığını söyleyen Lavrov, Batılı ülkelerin “vaatlerini yarın yerine getirmesi durumunda” anlaşmaya “yarın” dönülebileceğini söylemişti.
