ARTUN ÇAĞA
Milyarderlerin serveti katlanırken, küresel eşitsizlik derinleşti. Manzara kktc’de de farklı değil
Dünyada milyarderlerin bir yıllık servet artışı, 4 milyar yoksulun toplam varlığına eşitlendi!
Küresel servet uçurumu derinleşirken, KKTC’de gelir dağılımındaki bozulma yıllardır değişmiyor
3 BİN MİLYARDER, 4 MİLYAR YOKSUL
Dünya Ekonomik Forumu Davos’ta lüks içinde toplanırken, Oxfam’ın yayımladığı son rapor; Küresel gelir ve servet eşitsizliğinin ulaştığı boyutlara dikkat çekiyor. Küresel milyarder sayısı 3 bin sınırını aşarak rekor kırarken, bu azınlığın siyasi karar alma süreçlerindeki etkisi sıradan bir vatandaştan tam 4 bin kat daha fazla. Milyarderlerin sadece son bir yılda kasalarına ekledikleri 2,5 trilyon dolar, dünya nüfusunun yarısının (yaklaşık 4 milyar) toplam varlığına denk geliyor. Oxfam’a göre, “Bu tablo artık sadece bir ekonomik dengesizlik değil; tehlikeli ve sürdürülemez bir siyasi açık.”
KÜRESEL TABLO ÇOK KÖTÜ
Raporda, servetin giderek dar bir kesimde toplandığı, geniş halk kesimlerinin ise reel olarak yerinde saydığı ya da gerilediği vurgulandı. Oxfam’a göre küresel ekonomide üretilen toplam değer artmaya devam etse de bu artış toplumun geniş kesimlerine yansımıyor. Gelir ve servet artışı, üst gelir gruplarında yoğunlaşırken; düşük ve orta gelir gruplarının alım gücü ile yaşam standartları giderek zayıflıyor. Bu tablo, sadece küresel ölçekte değil, KKTC açısından da uzun süredir değişmeyen bir yapıya işaret ediyor.
KKTC İÇİN TANIDIK
KKTC’de kişi başına düşen milli gelir 2024’te 17 bin 498 dolar olarak açıklansa da, bu rakam toplumun büyük bölümünün gerçek yaşam koşullarını yansıtmıyor. Gelir dağılımı verileri nüfusun yaklaşık %60’ının bu ortalamanın altında gelirle yaşadığını gösteriyor. En düşük gelir grubunda kişi başına düşen gelir 6 bin dolar, en üst gelir grubunda 38 bin doların üzerine çıkıyor. Gelir dağılımı eşitsizliğini ölçen Gini katsayısı, 2014-2015’te 0.34 iken, 2021-2022’de 0.37’ye yükseldi. Bu rakam gelir eşitsizliğinin kalıcı hale geldiğini ve sosyal adaletsizliğin derinleştiğini gösteriyor.
YOKSULLUK ORANI %14.4
İstatistik Kurumu’nun açıkladığı son Hanehalkı Bütçe Anketi’ne (2022) göre, nüfusun %14.4’ü yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Ancak gelir gruplarının milli gelirden aldığı paylar dikkate alındığında, fiili yoksulluk ve kırılganlık oranının bunun çok üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Alt gelir gruplarıyla üst gelir grupları arasındaki fark büyürken, orta sınıfın giderek daraldığı görülüyor. Son yıllarda gelir dağılımı, yoksulluk ve eşitsizlik başlıklarında yeni bir veri seti açıklanmamasının, tablonun iyileştiği anlamına gelmediği vurgulanıyor.
