Kaza sebebi ile ölüm sebebi aynı değildir

Oda açıklamasında, kazanın nedeninin araç kontrolünün kaybolması, ölümlerin ise ROPS devrilme koruma sistemi ve emniyet kemeri eksikliğine bağlı olduğu vurgulandı. Yani kaza ile ölüm sebebi aynı değil, ölüm önlenebilir bir mühendislik sorunu.

Açıklamada öne çıkan uyarılar şunlar:

• Traktörler tarla koşulları için tasarlanmıştır, karayolu araçları gibi kullanılamaz.
• Mevcut ehliyet sistemi traktör için yetersizdir; zorunlu güvenli kullanım eğitimi gereklidir.
• Avrupa Birliği mevzuatında traktörler ayrı bir sınıfta düzenlenmekte ve güvenlik donanımları zorunlu tutulmaktadır.
• Teknik uygunluk, eğitim ve güvenlik donanımlarının yeterince denetlenmemesi ciddi risk yaratmaktadır.

Oda, kazaların kader değil, önlenebilir teknik sorunlar olduğunu belirterek, alınması gereken tedbirleri şöyle sıraladı:

1. Zorunlu operatör eğitimi
2. ROPS ve emniyet kemeri zorunluluğu
3. Yükleme kurallarının belirlenmesi
4. Karayolu kullanım kriterlerinin düzenlenmesi

KTMMOB Makina Mühendisleri Odası, Ziraat Mühendisleri Odası ile birlikte oluşturulacak bir teknik kurulun bu süreci yönetebileceğini duyurdu ve görev almaya hazır olduklarını açıkladı.

Bu açıklama, traktör kazalarında ölümlerin önlenmesi için hem teknik düzenlemelerin hem de operatör eğitimlerinin hayati önem taşıdığını bir kez daha ortaya koyuyor.

24.03.2026 tarihinde meydana gelen ve iki vatandaşımızın hayatını kaybettiği traktör kazası, ülkemizde traktör kullanımına ilişkin ciddi yapısal ve teknik eksiklikleri bir kez daha ortaya koymuştur. KTMMOB Makina Mühendisleri Odası, konu ile ilgili değerlendirme ve teknik uyarıları aşağıdadır.

1. KAZA SEBEBİ İLE ÖLÜM SEBEBİ AYNI DEĞİLDİR

Bu kazada:

1. Muhtemel Kaza Sebebi: Arkadaki yük (kasa/römork) nedeniyle ön aksın hafiflemesi, direksiyon hakimiyetinin kaybolması ve aracın kontrolden çıkarak devrilmesi.
2. Alınması Gereken Tedbir: Traktör Güvenli kullanıcı Eğitimi olmadan kullanılmamalıdır.

• Ölüm Sebebi: Koruyucu devrilme çerçevesinin (ROPS) bulunmaması ve emniyet kemeri eksikliği nedeniyle operatörün korunamaması.

Bu nedenle açıkça ifade edilmelidir: Kaza teknik bir kontrol kaybıdır, ölüm ise emniyet sistemlerinin yokluğunun sonucudur.

2. TRAKTÖRLER KARAYOLU ARACI DEĞİLDİR: Traktörler tarımsal iş makineleridir. Karayolu için değil, tarla koşulları için tasarlanmıştır. Bu nedenle karayolu araçları ile aynı kategoride ve “sürücü ehliyet belgesi’’
3. ile kullanımın yeterli olmayacağı bilinmelidir.
4. MEVCUT EHLİYET SİSTEMİ YETERSİZDİR: Traktörler standart sürücü ehliyeti ile kullanılmaktadır. Ancak Traktörler ve Otomobilleri (N,M) farklı dinamiklere sahiptir. Bu nedenle: Traktör kullanımı için zorunlu emniyetli kullanım eğitimi getirilmelidir.
5. AVRUPA BİRLİĞİ MEVZUATI: Avrupa Birliği’nde ve Türkiye’de traktörler: Regulation (EU) No 167/2013 kapsamında düzenlenmektedir. Bu mevzuata göre traktörler ayrı bir araç sınıfıdır ve güvenlik donanımları zorunludur.
6. SİSTEMSEL SORUN: Traktörler sadece kayıt edilmekte ve ruhsatlandırılmaktadır.

Ancak teknik uygunluk, eğitim ve güvenlik donanımları yeterince denetlenmemektedir.

7. KADER DEĞİL, MÜHENDİSLİK SORUNU: Bu tür kazalar kader değildir. Önlenebilir teknik kazalardır.
8. ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER:
9. Zorunlu operatör eğitimi
10. ROPS ve emniyet kemeri zorunluluğu
11. Yükleme kurallarının belirlenmesi
12. Karayolu kullanım kriterlerinin düzenlenmesi
13. KURUMSAL ÖNERİ: Ziraat Mühendisleri Odası ve Makina Mühendisleri Odası tarafından oluşturulacak teknik kurul bu süreci yönetebilir. Makina Mühendisleri Odası olarak bu konuda görev almaya hazırız.

KTMMOB Makina Mühendisleri Odası