Barolar Birliği’nden açıklama

Ceza yargılamalarında yaşanan sorunlar ve adil yargılanma hakkına ilişkin tartışmalar çerçevesinde hazırlanan Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası, 4 Mayıs 2026 tarihinde Cumhuriyet Meclisi Genel Kurulu’nda kabul edildi. Barolar Birliği tarafından yapılan açıklamada, yasa çalışmasının 2023 yılında başlatıldığı ve 2025 yılında yeniden ele alınarak tamamlandığı belirtildi.

Hazırlık Süreci ve Katkı Sağlayan Kurumlar

Barolar Birliği İnsan Hakları Komitesi üyelerinden oluşan bir ekip tarafından hazırlanan taslak, Baro Konseyi tarafından oybirliğiyle onaylanarak Bakanlar Kurulu’na sunuldu. Ardından Cumhuriyet Meclisi’ne sevk edilen tasarı, Hukuk ve Siyasi İşler Komitesi’nde uzun süre görüşüldü. Komite çalışmalarına milletvekilleri, Yüksek Mahkeme, Başsavcılık, Baro temsilcileri, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı, polis yetkilileri, Başbakanlık hukukçuları ve basın örgütleri katıldı.

Yasada Yapılan Değişiklikler

Komite sürecinde çeşitli ekleme ve değişiklikler yapılarak iki ayrı tasarı birleştirildi ve oybirliğiyle Genel Kurul’a sevk edildi. Açıklamada, yasanın ceza yargılamalarında yaşanan hak kayıplarının giderilmesi amacıyla önemli yenilikler içerdiği ifade edildi.

Metinden Çıkarılan Düzenlemeler

Barolar Birliği, hazırlanan ilk taslakta yer alan bazı düzenlemelerin süreç içinde metinden çıkarıldığını bildirdi. Bunlar arasında polis hücrelerinin koşullarının iyileştirilmesi, tutuklu nakil şartlarının düzenlenmesi, kelepçe kullanımına kriter getirilmesi, elektronik kelepçe uygulaması ve beraat eden tutuklulara tazminat ödenmesine ilişkin hükümler yer aldı.

İlk Soruşturma (PI) Aşaması Kaldırıldı

Mevcut yasada yer alan ve uygulamada işlevini yitirdiği belirtilen İlk Soruşturma (PI) aşaması kaldırıldı. Savunmanın savcılık nezdindeki belge ve ifadelere erişim hakkı ise korunmaya devam edecek.

Sanığa Belge ve İfade Erişimi

Kaza Ceza Mahkemesi’nde yargılanan sanıklara, duruşma öncesinde haklarındaki belge ve ifadelere erişim hakkı tanındı.

Teminat Sürelerine Sınır Getirildi

Yasayla birlikte teminat emirlerine süre sınırı getirildi. Buna göre, bir yıl içinde davası açılmayan zanlıların teminatı sona erecek. Savcılık gerekli durumlarda bu süreyi üç yıla kadar uzatmak için mahkemeye başvurabilecek.

Tutukluluk Uygulamasına Düzenleme

Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülen davalarda sanığın otomatik olarak tutuklanmasının önüne geçilmesine yönelik düzenleme yapıldı. Mahkemenin, tutuklama için gerekçe sunulmasını zorunlu kılan bir sistem getirildi.

Adli Yardım Mekanizması Genişletildi

Yeni düzenleme ile ceza yargılamasının her aşamasında maddi durumu yetersiz olan zanlı ve sanıklar için Barolar Birliği’nden avukat talep edilebilecek.

İsim ve Fotoğraf Yayınına Sınırlama

Yargılama süreci devam ederken zanlı, sanık, müşteki ve tanıkların açık isim ve fotoğraflarının yayımlanması yasaklandı. Düzenlemenin yalnızca yargılama süreciyle sınırlı olduğu, süreç öncesi ve sonrasında haber yapılmasına engel teşkil etmediği belirtildi.

Adil Yargılanma Vurgusu

Açıklamada, düzenlemenin temel amacının adil yargılanma hakkının korunması olduğu ifade edilirken, çalışmanın belirli kişi veya olaylara yönelik olmadığı, ilkesel bir yaklaşım benimsendiği kaydedildi.

Barolar Birliği, yasa çalışmalarına katkı koyan tüm kişi ve kurumlara teşekkür ederek, kamuoyunu bilgilendirmeye devam edeceğini bildirdi.