İran ile ABD arasında Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmeler, Orta Doğu’da gerilimi yeniden zirveye taşıdı. Pazar sabahının erken saatlerinde Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapan Kıbrıs bayraklı konteyner gemisi M/V GFS Galaxy İran güçlerinin müdahalesine uğrarken, olayın ardından ABD İran’daki askeri hedeflere yönelik yeni hava operasyonları başlattı. İran ise Hürmüz Boğazı’nı ikinci bir duyuruya kadar kapattığını açıkladı.

KIBRIS BAYRAKLI GEMİ HEDEF ALINDI

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri’nin uluslararası sularda seyreden Kıbrıs bayraklı ticaret gemisi M/V GFS Galaxy‘ye ateş açtığını duyurdu.

CENTCOM’un açıklamasına göre saldırı sonucu gemide yangın çıktı, makine dairesi ağır hasar gördü ve bir sivil mürettebat kayboldu. Hasarın boyutu nedeniyle geminin seyrine devam edemediği belirtildi.

ABD açıklamasında İran’ın daha önce de ticari gemilere yönelik saldırılar nedeniyle uluslararası toplum tarafından uyarıldığı hatırlatılarak, son saldırının uluslararası deniz taşımacılığına yönelik ciddi bir tehdit oluşturduğu savunuldu.

ABD’DEN İRAN’A ÜÇÜNCÜ SALDIRI DALGASI

Kıbrıs bayraklı gemiye yönelik saldırının ardından ABD Merkez Komutanlığı, İran’a karşı son bir hafta içerisindeki üçüncü büyük askeri operasyonun başlatıldığını açıkladı.

ABD savaş uçakları ve deniz unsurlarının, Hürmüz Boğazı çevresindeki İran Devrim Muhafızları’na ait füze sistemleri, deniz üsleri, insansız hava aracı merkezleri ve haberleşme altyapısını hedef aldığı bildirildi.

Uluslararası basında yer alan haberlere göre operasyonlarda İran’a ait yaklaşık 140 askeri hedefin vurulduğu öne sürüldü.

İRAN’DAN FARKLI AÇIKLAMA

İran Donanması ise olayın farklı şekilde geliştiğini savundu.

İranlı yetkililer, Kıbrıs bayraklı geminin belirlenen deniz koridoru dışında ilerlediğini, otomatik tanımlama sistemi (AIS/transponder) kapalı olduğu için uyarıldığını ve yapılan çağrılara yanıt vermemesi üzerine müdahalede bulunulduğunu ileri sürdü.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı ise geminin seyir füzesiyle vurulduğunu ve İran’ın uyarılarının dikkate alınmadığını iddia etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI KAPATILDI

İran devlet televizyonu, gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı’nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını açıkladı.

Açıklamada, ABD’nin bölgedeki askeri müdahalesi sona erene kadar boğazdan hiçbir ticari veya askeri geminin geçişine izin verilmeyeceği belirtildi. İran ayrıca yeni saldırılar düzenlenmesi halinde “sert karşılık verileceği” uyarısında bulundu.

Öte yandan Umman’ın Maskat’ta yürüttüğü diplomatik temaslarda boğazdan geçiş için alternatif deniz koridorları önerdiği, ancak Tahran’ın bu önerileri kabul etmediği bildirildi. Tarafların teknik ve siyasi görüşmeleri sürdürme konusunda mutabık kaldığı kaydedildi.

KÖRFEZ’DE GERİLİM YAYILIYOR

ABD’nin İran’daki askeri hedeflere yönelik operasyonlarının ardından Tahran’da hava savunma sistemleri devreye girerken, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün’de patlama sesleri duyulduğu bildirildi.

İran Devrim Muhafızları, Katar’daki ABD Beşinci Filo tesisini ve Ürdün’de MQ-9 insansız hava araçlarının konuşlu bulunduğu bir üssü hedef aldıklarını öne sürdü. Söz konusu iddialar bağımsız kaynaklar tarafından henüz doğrulanmadı.

DÜNYA BASINI: GERİLİM TEHLİKELİ BOYUTA ULAŞTI

Uluslararası medya kuruluşları gelişmeyi son yılların en ciddi ABD-İran askeri krizlerinden biri olarak değerlendirdi.

Financial Times, Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatını ciddi biçimde etkileyebileceğini yazarken, Times of Oman Kıbrıs bayraklı gemiye yönelik saldırının ardından ABD’nin üçüncü büyük operasyonunu başlattığını aktardı.

Euronews, krizin Orta Doğu’da daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşme riskini artırdığına dikkat çekerken, diğer uluslararası yayın organları da Hürmüz Boğazı’nın dünya enerji arzı açısından taşıdığı stratejik öneme vurgu yaptı.

KÜRESEL ETKİ ENDİŞESİ

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son gelişmelerin enerji piyasaları, deniz taşımacılığı ve küresel ticaret üzerinde önemli etkiler yaratabileceği değerlendirilirken, uluslararası kamuoyu bölgedeki gelişmeleri yakından izlemeyi sürdürüyor.