Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Başkanı Abdullah Eren, Muratağa-Atlılar-Sandallar Şehitler Müzesi’ni ziyaret ederek, şehit yakınlarıyla bir araya geldi.
Muratağa, Atlılar ve Sandallar’da 1974’te Rum saldırılarında hayatını kaybeden Kıbrıslı Türklerin anılarını yaşatmak üzere TİKA tarafından yaptırılan müzenin açılışı yarın Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın da katılacağı törenle yapılacak.
Eren, ziyaret kapsamında ilk olarak Muratağa-Sandallar Şehitliği ve katliam çukurunu ziyaret etti. Eren’e, Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitlerini Yaşatma Derneği Başkanı Ahmet Aşır eşlik etti.
Aşır, Eren’e ve basın mensuplarına o dönemde yaşananlar ve şehitler hakkında bilgi verdi. Eren, ardından şehitliği gezdi ve kabirler başında dua okudu.
– Aşır: “Yaşananlar bir soykırım ve savaş suçudur”
Muratağa, Atlılar ve Sandallar Şehitlerini Yaşatma Derneği Başkanı Ahmet Aşır, mücahit olarak görev yaptığı dönemde köyüne döndüğünde evleri boş bulduğunu, babasının köpeğini takip ederek toplu mezarın bulunduğu yere ulaştığını aktardı. Aşır, o ana kadar ailesi ve köylülerinin hayatta olduğuna inandığını belirterek, “Oraya vardıktan sonra bütün gerçeği öğrendim.” dedi.
Katliam çukurundan çıkarılan şehitlerin çoğunun tanınamadığını ve bu nedenle şehitliğe toplu halde defnedildiklerini anlatan Aşır, Kayıp Şahıslar Komitesi’nin yıllar sonra kalıntıları yeniden çıkararak kimlik tespiti yaptığını, bu çalışmaların ardından şehitlerin ayrı mezarlara kavuştuğunu kaydetti.
Katliamın yerli ve yabancı basın aracılığıyla dünyaya duyurulduğunu belirten Aşır, kurbanların Türk ve Müslüman olmaları nedeniyle dünyanın yaşananları görmezden geldiğini söyledi. Aşır, yaşananları “savaş suçu” ve “soykırım” olarak nitelendirdi.
– “Hayalimiz vardı. Sayenizde hep hatırlanacaklar”
Müzenin, hayatını kaybedenlerin hatıralarını yaşatacağını ifade eden Aşır, “Hayalimiz vardı. Sayenizde hep hatırlanacaklar.” dedi.
Şehitlerin başuçlarında Türk ve KKTC bayraklarının dalgalandığını belirten Aşır, bu bayraklar inmediği sürece şehitlerin rahat uyuyacaklarına inandıklarını söyledi. Aşır, “Bizim görevimiz bu bayrakları sonsuza kadar burada dalgalandırmak.” dedi.
– Eren’den, katliamların daha fazla duyurulması çağrısı
TİKA Başkanı Abdullah Eren de, şehitlikteki konuşmasında, Muratağa, Atlılar ve Sandallar’daki katliamların Türkiye’de de yeterince bilinmediğini belirterek, yaşananların daha fazla duyurulması gerektiğini söyledi.
Defin sürecini ilk öğrendiğinde şaşırdığını anlatan Eren, toplu mezarların katliamdan kısa süre sonra bulunmasına rağmen bazı kurbanların kimliklerinin ancak yıllar sonra belirlenebildiğine dikkat çekti.
Bebekler ve yaşlılar dahil savunmasız sivillerin öldürülmesini “insanlık suçu” olarak nitelendiren Eren, sorumluların cezalandırılmamış olmasını en acı noktalardan biri olarak değerlendirdi.
Türkiye’nin ekonomiden toplumsal birlik ve beraberliğe kadar her alanda güçlü olması gerektiğini vurgulayan Eren, güçlü bir Türkiye için çalıştıklarını söyledi; Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesine destek vermeyi sürdüreceklerini kaydetti.
Şehit yakınlarının acısını derinden hissettiklerini vurgulayan Eren, şehitlere Allah’tan rahmet diledi.
– Muratağa-Atlılar-Sandallar Şehitler Müzesi
Eren, ardından Muratağa-Atlılar-Sandallar Şehitler Müzesi’ni ziyaret etti. Eren, burada proje mimarı Azmi Öge’den müzenin yapım süreci, sergilenen fotoğraflar ve şehitlere ait eşyalar hakkında bilgi aldı.
Şehit yakınlarıyla bir araya gelerek hikayelerini dinleyen Eren’e, şehit yakını, katliam tanığı ve Sandallar İlkokulu’nun son öğretmeni Hüseyin Güner Güler de katledilen öğrenciler ve müzeye dönüştürülen okul hakkında bilgi verdi.
Müzede, Muratağa, Atlılar ve Sandallar’da şehit edilen 126 Kıbrıslı Türk hakkında bir video da izlendi.
–Eren: “Bizim için duygusal anlamda çok zor bir proje oldu”
Eren, müze ziyaretinin ardından basına yaptığı açıklamada, projede çalışan TİKA personelinin süreç boyunca yaşanan acıları derinden hissettiğini ve duygusal olarak zorlandığını anlattı.
Müzenin tasarımında, kimlik tespitlerinin ardından ailelere teslim edilen sandıklardan yola çıktıklarını belirten Eren, müze aracılığıyla hayatını kaybedenlerin hatıralarını ve yarım kalan heveslerini dünyaya anlatmayı amaçladıklarını söyledi.
Müzede kendisine eşlik eden şehit yakınlarının acılarına değinen Eren, hayatını kaybedenlerin hatıralarının yaşatılmasının benzer acıların tekrarlanmamasına katkı sağlayacağını düşündüğünü belirtti. Eren, “TİKA olarak, Türkiye olarak hem bu köydeki şehit yakınlarımızın hem de Kıbrıs’ın yanında olmaya devam edeceğiz.” dedi.
– Hayatını kaybedenlerin kişisel eşyaları ve belgeleri sergileniyor
Muratağa-Atlılar-Sandallar Şehitler Müzesi, Sandallar köyünde 1930 yılında inşa edilen ilkokulun tadilattan geçirilen binasında yer alıyor. Okul, 16 öğrencisinden 14’ünü Rum saldırılarında kaybetmişti.
Müzede, başta Rum EOKA terör örgütü ve güvenlik güçlerince şehit edilen okul öğrencileri olmak üzere 14 Ağustos 1974’te Muratağa, Atlılar ve Sandallar köylerindeki katliamların kurbanı Kıbrıslı Türklere ait fotoğraflar, mektuplar, kıyafetler ve diğer kişisel eşyalar sergileniyor. Müzede tarihi sürece ilişkin bilgiler de yer alıyor.
Tek katlı ve 154 metrekare kullanım alanına sahip müzede barkovizyon alanı, giriş holü ve ana sergi salonu bulunuyor.
– Kimlik tespiti tamamlanan 15 şehit yarın Atlılar Şehitliği’ne defnedilecek
Öte yandan Kayıp Şahıslar Komitesi (KŞK) tarafından kimlik tespitleri tamamlanan 15 Kıbrıslı Türk şehit, yarın Atlılar Şehitliği’nde düzenlenecek devlet töreniyle defnedilecek.
Müzenin açılışı defin töreninin hemen ardından gerçekleştirilecek.
Milli Günleri Kutlama Merkez Komitesi Başkanı ve Protokol Müdürü Asu Muhtaroğlu’nun verdiği bilgiye göre, defin töreni saat 17.15’te başlayacak.
15 şehidin kimliği, KŞK’nin Atlılar Şehitliği’nde 24 Temmuz 2023 ile 23 Nisan 2024 arasında yürüttüğü kazılarda çıkarılan kalıntıların incelenmesiyle belirlenmişti. Kimlikleri belirlenenler arasında öldürüldüklerinde 40 günlük ve 16 aylık olan iki bebek de bulunuyor.
1 Eylül’de yapılması planlanan defin töreni, Girne açıklarında meydana gelen feribot kazası nedeniyle ertelenmişti.
