Ekonomist Doç. Dr. İlhan Bora, 1980’li yıllarda Türkiye’nin eski Cumhurbaşkanı Turgut Özal tarafından KKTC için gündeme getirildiğini belirttiği serbest bölge modelinin reddedilmesinin ekonomik sonuçlarının araştırılması gerektiğini söyledi. Bora, “KKTC’nin politik sorunlarını çözmek istiyorsanız ekonomik sorunlarını çözmek zorundasınız” dedi.
Ekonomist Doç. Dr. İlhan Bora, Türkiye’nin 1980’li yıllarda ekonomik dışa açılma sürecinde önemli rol oynayan Turgut Özal’ın, Kuzey Kıbrıs’ın geleceği için serbest bölge modelini önerdiğini belirterek, bu önerinin kabul edilmemesinin olası sonuçlarının bugün yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Özal’ın Türkiye ekonomisini dünyaya açan isim olarak ekonomi tarihinde yer aldığını kaydeden Bora, benzer bir ekonomik açılımın o dönemde Kuzey Kıbrıs için de fırsat yaratabileceğini savundu.
Bora, Özal’ın serbest bölge önerisinin dönemin hükümet ortakları Derviş Eroğlu ve Mustafa Akıncı arasında görüş ayrılığına neden olduğunu ileri sürerek, Eroğlu’nun modele olumlu yaklaştığını, Akıncı’nın ise karşı çıktığını iddia etti. Bora’ya göre, o dönemde alınan karar KKTC’nin bugünkü ekonomik yapısı üzerinde etkili olmuş olabilecek önemli bir dönüm noktasıydı.
“BASİT BİR HAYIR, BÜTÜN BİR GELECEĞİ ETKİLEYEBİLİR”
Siyasi kararların küçük bir toplumun ekonomik geleceği üzerinde uzun vadeli sonuçlar yaratabileceğine dikkat çeken Bora, 300-400 bin nüfuslu bir toplumda alınan tek bir kararın bile gelecek nesilleri etkileyebileceğini belirtti.
Serbest bölge modelinin o dönemde hayata geçirilmesi halinde KKTC’nin ekonomik açıdan bugün bulunduğu noktadan daha ileride olabileceğini savunan Bora, böyle bir modelin demografik baskı ve Rum tarafının politik girişimleri karşısında da farklı sonuçlar doğurabileceğini öne sürdü.
Bora, geçmişte alınan kararın olası sonuçlarının varsayımlarla sınırlı bırakılmaması gerektiğini belirterek, serbest bölge modelinin uygulanması halinde ortaya çıkabilecek ekonomik kazanımların ve kayıpların kapsamlı bir etki analiziyle araştırılmasını önerdi.
“SERBEST BÖLGE MODELİNDEN BAŞKA ALTERNATİF VARSA TARTIŞALIM”
KKTC’nin geleceği açısından serbest bölge modelini temel bir ekonomik seçenek olarak gördüğünü ifade eden Bora, alternatif bir model önerisi bulunanların bunu ortaya koyarak tartışmaya açması gerektiğini söyledi.
Bora, yalnızca mevcut sistemde iyileştirme yapılacağı, yolsuzluğun önleneceği veya hukuk kurallarına uyulacağı yönündeki vaatlerin yeni bir ekonomik model oluşturmak için yeterli olmadığını savundu.
Bu tür uygulamaların yönetimin standart sorumlulukları olduğunu belirten Bora, ekonomik dönüşümün daha kapsamlı bir vizyon gerektirdiğini kaydetti.
Bora, Ulusal Birlik Partisi’nin Türkiye ile ilişkiler çerçevesinde yürüttüğü politikaların da ekonomik açıdan değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, ülkenin geleceğinin yalnızca mevcut uygulamaların sürdürülmesine dayandırılmaması gerektiğini savundu.
“KKTC’NİN POLİTİK SORUNLARINI ÇÖZMEK İÇİN EKONOMİK SORUNLARI ÇÖZMEK GEREKİR”
Ekonomik model ile siyasi sorunlar arasında doğrudan ilişki bulunduğunu belirten Bora, KKTC’nin ekonomik kapasitesini güçlendirmesinin siyasi ve diplomatik alandaki konumuna da katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Bora, “KKTC’nin politik sorunlarını çözmek isterseniz ekonomik sorunları çözmek zorundasınız” dedi.
Ulusal Birlik Partisi’nin mevcut ekonomik yaklaşımına ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Bora, partinin ekonomik politikalar konusunda daha dikkatli ve uzun vadeli bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini savundu. Bora, KKTC’nin geleceğinin Türkiye’ye endeksli politikalarla sınırlı kalmaması, kendi ekonomik modelini ve kalkınma stratejisini de ortaya koyması gerektiğini belirtti.
Bora’nın değerlendirmesi, Turgut Özal döneminde gündeme geldiğini belirttiği serbest bölge önerisinin tarihsel ve ekonomik açıdan yeniden incelenmesi, bu seçeneğin muhtemel sonuçlarının araştırılması ve KKTC için alternatif kalkınma modellerinin tartışılması çağrısını öne çıkardı.
