Fon krizinin merkezinde yer alan Tera ve Pusula’nın ‘fetva’ aldığı ortaya çıktı

Türkiye gündemindeki yerini koruyan fon vurgununun merkezinde yer alan Tera ve Pusula hakkında dikkat çeken bir bilgi ortaya çıktı.

Ulaşılan belgelerde Tera ve Pusula’nın da aralarında bulunduğu dört portföy yönetim şirketinin 10 yatırım fonuna İslami finans ilkelerine uygunluk onayı verildiğini ortaya koydu.

Belgelerde en dikkat çekici imzacılarından biri İKTİSAT İslam İktisadı Araştırmaları Vakfı Danışma Komitesi’nden Cumhurbaşkanlığı Ekonomi Politikaları Kurulu üyesi ilahiyatçı Prof. Dr. Servet Bayındır.

Bayındır’ın başkanlığındaki İKTİSAT Danışma Komitesi, 1 Nisan 2024’te Tera Portföy Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu’na, 3 Temmuz 2024’te Atlas Portföy Katılım Hisse Senedi Serbest Fonu’na, 1 Ocak 2026’da ise Tera Portföy Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu’na fıkhi uygunluk görüşü verdi.

Belgelerde Bayındır’ın yanı sıra Dr. Fatih Orum ve Dr. Yahya Şenol’un imzaları bulunuyor.

TERA’YA VERİLEN FETVA: “FIKHÎ AÇIDAN BİR MAHZUR İÇERMEMEKTEDİR”
İKTİSAT’ın 1 Nisan 2024 tarihli, 19.02-2024 numaralı belgesi, Tera Portföy Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu için düzenlendi.

Belgede Tera’nın gayrimenkul satın alabileceği, bunları taksitle satabileceği veya kiralayabileceği belirtiliyor. Fonun hisse senetleri, sukuk, kira sertifikaları ve katılım finans ilkelerine uygun diğer yatırım araçlarına yönelmesine de izin veriliyor.

Ancak şu şart getiriliyor:

“Fonu işletirken faiz, kumar ve diğer haram nitelikli işlemlerden kaçınması.”

Belgenin sonuç bölümünde ise şöyle deniliyor:

“TERA Portföy Yönetimi A.Ş.’nin ‘TERA Portföy Yönetimi A.Ş Çatı Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu’ adında bir Fon kurması ve faizli işlemlere kesinlikle başvurmadan yukarıda belirtilen usul, şart ve kayıtlar çerçevesinde faaliyet yürütmesi fıkhî açıdan bir mahzur içermemektedir.”

İKTİSAT’ın 1 Ocak 2026’da Tera Portföy Konut Alfa Katılım Gayrimenkul Yatırım Fonu’na verdiği ikinci görüşte dikkat çekici hükümler bulunuyor.

Komite, fonun içtüzüğünde katılım finans ilkeleriyle uyumlu olmayan bazı işlemlere yer verildiğini tespit ediyor. Komite, bu hükümlerin SPK nezdinde yapılacak girişimlerle düzeltilmesini de istiyor. Buna rağmen Tera’ya, söz konusu işlemlere başvurulmaması şartıyla dinî uygunluk görüşü veriliyor. Aynı belgede belirli vadeli işlemlere de izin tanınıyor.

Bayındır’ın komitesi denetim ve iptal yetkisini de saklı tutmuş

Tera’ya verilen fetvaların sonuç bölümlerinde, danışma komitesinin fonları denetleyebileceği açıkça belirtiliyor.

Belgelerde şu hüküm bulunuyor:

“Danışma Komitesi, Fonun işleyişini her daim takip ve denetleyebilecek, belirlenen ilkelere aykırılığın tespiti halinde belgeyi iptal edebilecek, bu gibi durumlarda Şirket Belgeyi bir daha kullanmayacaktır.”

“İKTİSADİ-FİNANSAL RİSKLER BİZİM UZMANLIĞIMIZ DIŞINDADIR”

Prof. Dr. Servet Bayındır, verdikleri fetvaların kapsamını şöyle anlattı:

“Bizim uzmanlık alanımız konunun fıkhi (dinî) durumudur. İktisadi yönü uzmanlık alanımız dışındadır. Ancak fıkhi karar, işlemin iktisadi yapısına bağlı olarak verileceğinden otomatik olarak iktisadi yön de gündeme gelmektedir. Bununla birlikte fonun muhtemel getiri oranı, getiri garantisi ve ileride karşılaşacağı iktisadi-finansal riskler bizim uzmanlığımız dışındadır; bu konuda görüş beyan etmemiz söz konusu değildir.

Dolayısıyla fonların hangi iş ve işlemleri yapacağına dair SPK’ya başvurulup onaylatılan ve yayımlanan içtüzük, izahname vb. belgeler esas alınarak görüş verilmektedir.”

“TERA’YA BUGÜNE KADAR SADECE İKİ FON İÇİN İCAZET VERİLDİ”

Bayındır, İKTİSAT’ın Tera’ya verdiği icazetlerin kapsamına ilişkin şunları söyledi:

“TERA’ya Vakfımız Danışma Komitesi tarafından bugüne kadar sadece iki fon için icazet verilmiştir. Bu icazet, katılım esaslarına aykırılık teşkil eden işlemlere başvurulmaması kayıt ve şartıyla ilk defa 2024 yılında verilmiş ve dönem sonlarında sadece bu iki fon güncellenmiştir. Bunlar da Konut Alfa Katılım GYF ve Çatı Katılım GYF’den ibarettir. Bu fonlar dışında TERA’ya ait fonlar için Vakfımızın icazeti söz konusu değildir.”

Bayındır, denetim ve belge iptaline ilişkin de şu açıklamayı yaptı:

“İcazet verilen fonlarda yatırımcı, kamuoyu veya başka kanaldan bir duyum ya da bilgi gelmesi durumunda inceleme yapılıp gerekli durumda belge iptal edilmektedir.

Ancak bahse konu iki fonla ilgili günümüze kadar herhangi bir bulgu tarafımıza ulaşmamıştır. Nitekim TERA’ya ait tasfiyeye konu fonlar içinde Vakfımız tarafından icazet verilen fonlar yer almamaktadır. Aksi durumda tereddüt edilmeden belge iptaline gidilir.”

“TERA’DAN SEMBOLİK DÜZEYDE BAĞIŞ ALDIK”

Bayındır, İKTİSAT’ın fetvalar karşılığında Tera’dan bağış aldığını da açıkladı:

“İKTİSAT için bu belgeler karşılığında TERA’dan sembolik kabul edilebilecek düzeyde vakıf hesabına bağış alınmıştır. Alınan bağışlar yaklaşık beş yıldır düzenli olarak lisans ve lisansüstü düzeyde öğrencilere burs olarak dağıtılmaktadır. Nitekim bu yıl burs verilmesi kararlaştırılan ve ilk bursları yatırılan öğrenci sayısı, lisans düzeyinde 15, lisansüstü düzeyde 8 olmak üzere toplam 23’tür.”

Cumhurbaşkanlığı’ndaki göreviyle fetvalar arasında ilişki bulunmadığını belirten Bayındır, şöyle konuştu:

“İKTİSAT Vakfı bir STK’dır. Bu kapsamda beyan edilen görüşler konunun uzmanı akademisyen kimliğiyle verilmekte, imza bu sıfatla atılmaktadır. Görüşler fıkhi içerikli olup sahip olunan başka görevlerle ilişkisi bulunmamaktadır.”

“BİR MUSİBET BİN NASİHAT”

Bayındır, fon skandalının ardından bu icazetler için pişman olup olmadığı sorusuna da cevap verdi:

“Dikkat edilirse Vakfımızca şirketin tüm fonlarına icazet verilmemiştir. Sadece katılım esaslarına uygun olarak gayrimenkul ticareti ile iştigal etmek üzere kurulduğu SPK onaylı belgelere dayanılarak iki GYF için icazet verilmiştir.

‘Bir musibet bin nasihat’ atasözünden herkes gibi Vakfımız da gerekli dersi çıkaracaktır.”

PUSULA’YA KRİZDEN 45 GÜN ÖNCE İCAZET

Tera ve Pusula’nın fonlarına dinî uygunluk görüşü veren diğer kuruluş İSFA İslami Finans Danışma Komitesi.

İSFA, 8 Ocak 2024’te Pusula Portföy Katılım Serbest (TL) Fonu’na, 6 Mayıs 2025’te Pusula Portföy İkinci Denge Katılım Serbest Fonu’na icazet verdi.

16 Aralık 2025’te Tera Portföy Para Piyasası Katılım (TL) Fonu, 22 Ocak 2026’da Hedef Portföy Katılım Hisse Senedi (TL) Fonu ve 16 Nisan 2026’da Tera Portföy Katılım Serbest (Döviz) Fonu için de belgeler düzenlendi.

1 Mayıs 2026’da Pusula Portföy Altın Katılım Fonu’na verilen onayın ardından 3 Ağustos 2026’da Pusula Portföy İkinci Katılım Hisse Senedi Serbest Fon’a da icazet verildi.

Son belge, fon krizinden yalnızca 45 gün önce düzenlenmiş.

SFA’nın belgelerinde Abdullah Köker, Dr. Mustafa Dereci, Prof. Dr. Osman Güman, Doç. Dr. A. Numan Ünver, Yaşar Yalçın ve Doç. Dr. M. Emin Durmuş’un isimleri bulunuyor.

“FİİLİ İŞLEMLERİN GÖZETİMİ BİZİM GÖREVİMİZ DEĞİL”
Soruları yanıtlayan İSFA Danışma Komitesi üyesi Doç. Dr. Muhammed Emin Durmuş, fon skandalının ardından danışmanlık ilişkisini sonlandırdıklarını açıkladı:

“Bununla birlikte, kendisine icazet verilen şirketlerde İslam ahlakı ve ilkeleri ile bağdaşmayan durumların ortaya çıkması durumunda, herhangi bir ticari menfaat gözetmeksizin ve gerektiğinde mali yükümlülükleri de üstlenerek iş ilişkilerimizi sonlandırdığımız firmalar oldu. İlgili süreçte de aynı ilkesel yaklaşım doğrultusunda hareket ederek danışmanlık ilişkimizi sonlandırdık.”

Durmuş, açıklamasında hangi şirketle danışmanlık ilişkisinin sonlandırıldığını ve verilen icazet belgelerinin ayrıca iptal edilip edilmediğini belirtmedi.

“İCAZET BELGELERİNİN TİCARİ BİR ÜRÜN OLARAK ALINIP SATILMASI SÖZ KONUSU DEĞİL”
İSFA’nın şirketlerden ücret alıp almadığına ilişkin soruyu Durmuş şöyle yanıtladı:

“İSFA da gerek ülkemizde gerekse uluslararası alanda faaliyet gösteren diğer Danışma Komiteleri gibi, sunduğu uzmanlık ve danışmanlık hizmetleri karşılığında hizmet sözleşmeleri kapsamında ücret almaktadır. Alınan ücret, olumlu bir dinî görüşün karşılığı değil; ilgili sözleşmelerin ve dokümanların Katılım Finans İlke ve Standartları çerçevesinde incelenmesi, değerlendirilmesi ve gerekli teknik çalışmaların yürütülmesi kapsamında sunulan uzmanlık hizmetinin karşılığıdır. Dolayısıyla icazet belgelerinin ticari bir ürün olarak alınıp satılması söz konusu değildir.”