Hristodulidis’in 19 maddelik Kıbrıs paketi ortaya çıktı: Maraş, geçiş kapıları ve müzakereler masada

Rum Lider Nikos Hristodulidis’in Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler’e sunduğu 19 maddelik öneri paketi Rum basınında yayımlandı. Pakette geçiş kapılarının açılması, Maraş’ın iadesi, Mağusa Limanı’nın işletilmesi, askerî diyalog ve müzakerelerin yeniden başlaması yer alırken, Avrupa Birliği ve garantör ülkelerin katılımıyla genişletilmiş liderler toplantısı önerildi. Fileleftheros gazetesi, Türkiye-AB Gümrük Birliği sürecinin de Kıbrıs müzakereleriyle ilişkilendirilebileceğini yazdı.

Rum Lider Nikos Hristodulidis’in Kıbrıs sorununa ilişkin hazırladığı 19 maddelik öneri paketinin ayrıntıları, Fileleftheros gazetesinde Kostas Venizelos imzasıyla yayımlandı.

Güven Artırıcı Önlemler (GAÖ) ile Kıbrıs sorununun esasına ilişkin başlıkları içeren paketin, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’e yazılı olarak sunulduğu belirtildi.

Habere göre Hristodulidis, önerilerini BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’e gönderdiği mektupla da özetledi. Paket hakkında Rum Ulusal Konseyi’ne bilgi verilirken, bazı maddelerin daha önce kabul edildiği veya uygulamaya konulduğu kaydedildi.

“İKİ GÜNLÜK LİDERLER TOPLANTISI VE GENİŞLETİLMİŞ GÖRÜŞME ÖNERİSİ”

Paketin en dikkat çekici maddelerinden biri, Erhürman ile Hristodulidis’in güven artırıcı önlemlere odaklanacak iki günlük bir toplantı gerçekleştirmesini öngörüyor.

Ardından Avrupa Birliği ve üç garantör ülkenin katılımıyla görüşmelerin genişletilmesi, BM Genel Sekreteri veya Kişisel Temsilcisi’nin huzurunda Kıbrıs sorununun esasına ilişkin konuların ele alınması ve müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi hedefleniyor.

Toplantıların Cenevre’deki Birleşmiş Milletler binalarında yapılması da seçenekler arasında gösteriliyor.

“MARAŞ’IN İADESİ VE MAĞUSA LİMANI’NIN İŞLETİLMESİ PAKETTE”

Fileleftheros’un yayımladığı 19 maddelik öneri paketi şu başlıkları içeriyor:

1. Akıncılar geçiş noktası: Akıncılar (Lurucina) geçişinin kabul edilmesi ve başlangıçta Pirgo sakinlerinin Erenköy üzerinden geçişinin sağlanması.

2. Yeni güzergâh: Kambos–Ampelikou–Karavostasi (Kambo–Bağlıköy–Gemikonağı) güzergâhının kullanılması.

3. IMAGINE programı: İki toplumlu eğitim programının yeniden başlatılması.

4. Maraş ve Mağusa Limanı: Maraş’ın iade edilmesi ve Mağusa Limanı’nın Avrupa Komisyonu himayesinde işletilmesi.

5. Mayın temizliği: Her iki tarafta 70’er bin metrekarelik şüpheli alanın mayınlardan arındırılması.

6. Askerî diyalog: Rum Milli Muhafız Ordusu ile Türk askerî güçleri arasında UNFICYP katılımıyla diyalog başlatılması.

7. Pile anlaşması: Pile konusundaki iki belgenin incelenerek uyumlaştırılması.

8. Dinî mekânlar: Restore edilen kiliselere serbest erişim ve güneydeki camilere daha fazla ziyaret imkânı sağlanması.

9. Yol tabelaları: Yunanca yer adlarının yol tabelalarında yeniden kullanılması.

10. Ortak çalışmalar: Gençlik, kültürel miras ve sivil toplum alanlarında ortak toplantılar yapılması, doğal afetler için yeni grup oluşturulması.

11. Pile festivali: İki toplumlu festivale ortak katılım sağlanması. Maddenin uygulandığı belirtildi.

12. Çapraz müzakereler: Toprak-mülkiyet ve yönetim-güvenlik-garantiler başlıklarının bağlantılı biçimde ele alınması.

13. Yakınlaşmalar belgesi: Crans-Montana dahil geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların yeni sürece temel oluşturması.

14. Dipkarpaz: Okulun restore edilmesi ve eski Kooperatif Bankası binasının kültür merkezi olarak tahsis edilmesi.

15. Maronitlerin talepleri: Üç kilisenin restore edilmesi ve anaokuluna öğretmen atanması.

16. Ermeni Manastırı: Manastırın restore edilmesi.

17. Ara bölge: Ara bölgedeki ihlallerin sona erdirilmesi.

18. Futbol karşılaşmaları: İki toplum arasında dostluk maçları düzenlenmesi.

19. Genişletilmiş liderler toplantısı: İki günlük görüşmelerin ardından AB ve garantör ülkelerin katılımıyla müzakerelerin yeniden başladığının ilan edilmesi.

“GEÇİŞ KAPILARINDA TÜRK TARAFININ GERİ ADIM ATTIĞI İDDİASI”

Gazete, Kiracıköy–Ağlanca ve Haspolat geçiş noktalarının açılması konusunda uzlaşı sağlandığını öne sürerken, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın KKTC ziyaretinin ardından Türk tarafının bazı konularda geri adım attığını iddia etti.

Haberde, Fidan’ın 6 Kasım’daki ziyaretinin liderler arasındaki görüşmelerin ardından açıklanması planlanan gelişmeleri etkilediği savunuldu.

Bu iddialara ilişkin Türk tarafının görüşüne haberde yer verilmedi.

“GÖZLER GUTERRES’İN BELİRLEYECEĞİ TOPLANTI TARİHİNDE”

Haberde, bundan sonraki süreçte gözlerin Birleşmiş Milletler’e çevrildiği, Guterres’in Erhürman ve Hristodulidis ile gerçekleştireceği ortak toplantının tarihini belirlemesinin beklendiği kaydedildi.

Lefkoşa’daki son görüşmede Holguin aracılığıyla yürütülen istişarelerin ardından ortak toplantı konusunda anlaşmaya varıldığı belirtildi.

Gazete, Guterres’in müzakerelerin yeniden başlamasına yönelik taahhüt oluşturmayı ve sürecin görev süresinden sonra da devam etmesini sağlamayı hedeflediğini ileri sürdü.

“ANKARA’NIN TUTUMU VE ANTALYA ZİRVESİ DEĞERLENDİRİLDİ”

Fileleftheros, Ankara’nın son dönemdeki Kıbrıs politikasını Fidan’ın KKTC ziyareti ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Antalya’daki COP31 Liderler Zirvesi sırasında Hristodulidis’e yönelik tutumu üzerinden değerlendirdi.

Haberde Erdoğan’ın, Hristodulidis’i karşılamamak amacıyla karşılama salonundan ayrıldığı ileri sürülerek bunun siyasi ve sembolik mesaj taşıdığı savunuldu.

Türkiye’nin Kıbrıs Cumhuriyeti’ni tanımama politikasını sürdürdüğü ancak Hristodulidis’in uluslararası toplantılara katılımının devam ettiği ifade edildi.

“TÜRKİYE-AB GÜMRÜK BİRLİĞİ SÜRECİ KIBRIS MÜZAKERELERİNE BAĞLANABİLİR”

Haberde, Avrupa Birliği’nin Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlamasını Türkiye-AB ilişkileriyle ilişkilendirmeye hazırlandığı iddia edildi.

Brüksel’in, müzakerelerde ilerleme sağlanması karşılığında Türkiye-AB Gümrük Birliği’nin güncellenmesine yönelik diyaloğu başlatabileceği belirtildi.

Türkiye’nin vize serbestisi ve SAFE programıyla da ilgilendiği, ancak Gümrük Birliği’nin güncellenmesinin Ankara açısından önemli bir ekonomik hedef olduğu kaydedildi.

Haberde, 2025 yılında Türkiye ile AB arasındaki ticaret hacminin 217,5 milyar avroya ulaştığı, Gümrük Birliği’nin güncellenmesiyle yıllık ticaretin en az 500 milyar avroya çıkabileceği öngörüsüne yer verildi.

“FİTTO 20 KASIM’DA ANKARA’DA FİDAN İLE GÖRÜŞECEK”

Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı ve AB’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Raffaele Fitto’nun, 20 Kasım’da Ankara’da Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile gerçekleştirmesi öngörülen görüşmede Kıbrıs sorununu gündeme getireceği belirtildi.

Fitto’nun Ankara ziyareti öncesinde Hristodulidis ile telefon görüşmesi gerçekleştirdiği ve Kıbrıs sorununa ilişkin gelişmeleri ele aldığı kaydedildi.

Gazete, Gümrük Birliği görüşmelerinin başlamasının tek başına sonuç garantisi taşımadığını, ancak Brüksel’in temel hedefinin Türkiye-AB ilişkileri ile Kıbrıs müzakerelerindeki ilerlemeyi birbirine bağlamak olduğunu ifade etti.

Haberde, önümüzdeki dönemde BM öncülüğündeki görüşmelerin ve Türkiye-AB temaslarının Kıbrıs sorununun geleceği açısından belirleyici olabileceği değerlendirmesine yer verildi.