İran ve Suudi Arabistan, Körfez’de istikrar ve güvenliği tehdit eden ve Yemen’den Suriye’ye Orta Doğu’daki çatışmaları körükleyen düşmanlık yıllarının ardından ilişkileri yeniden kurma konusunda anlaştı. Çin’in aracılık ettiği anlaşma, iki rakip Orta Doğu gücünün üst düzey güvenlik yetkilileri arasında Pekin’de daha önce açıklanmayan dört günlük görüşmelerin ardından duyuruldu.
İran, Suudi Arabistan ve Çin tarafından yapılan açıklamaya göre Tahran ve Riyad diplomatik ilişkileri yeniden başlatma ve iki ay içinde büyükelçilikleri yeniden açma konusunda anlaştı. Açıklamada “Anlaşma devletlerin egemenliğine saygı ve içişlerine karışmama ilkelerinin teyidini de içeriyor.” denildi.
İRAN VE SUUDİ ARABİSTAN ARASINDA NE OLDU?
Suudi Arabistan, Riyad’ın Şii bir Müslüman din adamını idam etmesi üzerine iki ülke arasında çıkan anlaşmazlık sırasında Tahran’daki büyükelçiliğinin basılmasının ardından 2016 yılında İran ile ilişkilerini kesti.
Suudi Arabistan, ayrıca 2019’da petrol tesislerine yapılan füze ve insansız hava aracı saldırılarının yanı sıra Körfez sularında tankerlere yapılan saldırılardan da İran’ı sorumlu tuttu. İran bu suçlamaları reddetti.
Yemen’deki İran’a bağlı Husi hareketi de Husilerle savaşan koalisyona liderlik eden Suudi Arabistan’a sınır ötesi füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi ve 2022’de bu saldırıları Birleşik Arap Emirlikleri’ne kadar genişletti.
ABD DOĞRUDAN MÜDAHİL OLMADI
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Sözcüsü John Kirby, Suudi Arabistan’ın Pekin’deki görüşmelerle ilgili olarak ABD’yi bilgilendirdiğini ancak Washington’un doğrudan müdahil olmadığını söyledi. Kirby, Washington’un Yemen’deki savaşın sona ermesi için süreci desteklediğini açıkladı. “Bu Çin’le ilgili değil. Bölgedeki gerilimi azaltmaya yönelik her türlü çabayı destekliyoruz. Bunun bizim çıkarımıza olduğunu düşünüyoruz ve bu bizim caydırıcılık ve diplomasinin etkili kombinasyonu yoluyla üzerinde çalıştığımız bir şey” dedi.
