Annelik içgüdüsü her zaman yeterli olmuyor

Yedi aylık Japon makakı Punch’ın annesi tarafından reddedilip diğer maymunlar tarafından hırpalanması ve peluş bir oyuncakla bağ kurduğu görüntüler dünya genelinde viral oldu.

Punch ismi verilen Japon makakı, 2025 yılının temmuz ayında Ichikawa Hayvanat Bahçesi’nde doğdu.

Annesi tarafından terk edilmesinin ardından bakıcıların ona peluş bir orangutan oyuncağı vermesiyle uluslararası ilgi odağı haline geldi.

Anne rehberliğinden mahrum kaldığı için gruba uyum sağlamakta zorlanan Punch, teselliyi bu oyuncakta buldu.

Kafes içinde daha yaşlı Japon makakları tarafından sürüklendiği ve kovalandığı birçok kez görüntülendi. İlk videolarda, diğer maymunlar tarafından itildikten sonra oyuncağıyla yalnız başına dolaştığı ve tacize uğrarken ona sıkıca sarıldığı görülüyordu.

Daha sonra yayımlanan görüntülerde başka bir maymunun onu tımarlayıp teselli ettiği anlar izleyenleri kısa süreliğine rahatlattı.

Birkaç gün sonra ortaya çıkan yeni görüntülerde Punch’ın yeniden hedef alındığı görüldü. Bu kez kendisinden çok daha büyük bir maymun tarafından sert şekilde daire çizerek sürüklendi ve ardından oyuncağına sarılarak bir kayanın arkasına saklandı.

Bu videolar, maymunların yavrularını neden terk ettiği sorusunu gündeme getirdi.

STRES FAKTÖRÜ ÖNE ÇIKIYOR

Guardian’a konuşan Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden primatoloji uzmanı Alison Behie, terk edilmenin olağandışı olduğunu ancak bazı koşullarda gerçekleşebileceğini belirterek “yaş, sağlık ve deneyimsizlik” gibi faktörlere işaret etti.

Behie, “Punch’ın durumunda annesi ilk kez doğum yapmıştı. Bu da deneyimsizliğe işaret ediyor” dedi.

Behie, şunları söyledi:

“Bakıcılar ayrıca Punch’ın bir sıcak hava dalgası sırasında doğduğunu belirtiyor. Bu da yüksek stresli bir ortam demek. Hayatta kalmanın dış stres faktörleri nedeniyle tehdit altında olduğu ortamlarda anneler, çevresel koşullar nedeniyle sağlığı riske girmiş bir yavruya bakmaya devam etmek yerine kendi sağlıklarını ve gelecekteki üreme şanslarını önceliklendirebilir.”

“ANNESİ YANINDA OLSAYDI BİLE SALDIRGANLIKLA KARŞILAŞACAKTI”

Punch’a verilen peluş orangutana atıfta bulunan Behie ise, “Punch’ın sahip olduğu oyuncak, özellikle altı aylık olduğu ve muhtemelen hâlâ emzirilmeye ihtiyaç duyduğu düşünüldüğünde, bir bağlanma figürü işlevi görüyor olabilir” dedi.

Behie ayrıca diğer maymunların Punch’a yönelik davranışlarının “zorbalık ya da anormal bir davranış değil, olağan sosyal etkileşim” olduğunu söyledi.

Behie’ye göre Japon makaklarında katı ana soyuna dayalı (matrilineal) bir hiyerarşi bulunuyor.

Üst sıradaki aileler alt sıradakiler üzerinde baskınlık kuruyor. Annesi yanında olsaydı bile Punch muhtemelen bu tür saldırganlıkla yine karşılaşacaktı.

Behie, annesi olmadan Punch’ın baskınlığa boyun eğdiğini gösterecek uygun alt konum tepkilerini geliştiremeyebileceğini belirterek bunun da yetişkin olduğunda gruba entegrasyon biçimi üzerinde kalıcı etkiler yaratabileceğini söyledi.

“YAVRU MAYMUNLAR KAS GÜCÜNÜ GELİŞTİRMEK İÇİN ANNELERİNE SARILIYOR”

Punch’ın terk edilmesinin ardından bakıcılar, ona tutunabileceği farklı kalınlıklarda sarılmış havlular denedikten sonra peluş orangutanı devreye soktu.

Hayvanat bahçesi bakıcısı Kosuke Shikano, “Yavru Japon makakları doğumdan hemen sonra kas gücü geliştirmek için annelerinin vücuduna sıkıca tutunur. Aynı zamanda bir şeye sarılarak güven duygusu kazanırlar. Ancak terk edildiği için Punch’ın tutunabileceği hiçbir şey yoktu” dedi.

Shikano “(Oyuncağın) maymuna benzemesinin Punch’ın ileride tekrar sürüye entegre olmasına yardımcı olabileceğini düşündük” diye konuştu.

JAPON MAKAKLARIN NÖROBİLİM DENEYLERİNDE KULLANILIYOR

Adelaide Üniversitesi’nden koruma psikoloğu Carla Litchfield ise Japon makaklarının zekâsına ve bu nedenle Japonya’da biyomedikal ve nörobilim deneylerinde yaygın olarak kullanılmalarına dikkat çekti.

Ayrıca makakların tarım ürünlerine zarar verdikleri için Japonya’da itlaf edildiğini söyledi.

Litchfield, “Punch’ın hikâyesi habitat kaybının, iklim değişikliğinin, hayvanat bahçesi hayvan refahının ve sosyal medyanın insanları hayvanlarla buluşturma gücünün etkilerini gözler önüne seriyor” dedi.

Litchfield “Ancak umarız sosyal medyadaki milyonlarca beğeni ve ilgi, herkes yavru maymunları sevimli bulup harika bir evcil hayvan olacağını düşündüğü için, egzotik evcil hayvan ticareti kapsamında yavru maymunların yasa dışı ticaretini artırmaz” ifadelerini kullandı.

Maymunların hızlı büyüdüğünü belirten Litchfield, Punch’ın dört yıl içinde yetişkin olacağına dikkat çekti. Litchfield, “İnsanlar artık onları sevimli ve yönetilebilir bulmayacak. Maymunlar diğer maymunlarla birlikte olmalıdır. Onlar sosyal varlıklardır ve zihinsel ve fiziksel olarak gelişebilmek için kendi türleriyle birlikte yaşamalıdır” dedi.