Gökyüzü 6 dakikadan uzun süre kararacak
2027 yazında gerçekleşecek tam Güneş Tutulması, 21. yüzyılın en uzun tutulması olacak. Ay’ın Güneş’i 6 dakikadan uzun süre tamamen örteceği bu nadir gökyüzü olayı, hem bilim insanları hem de gökyüzü meraklıları için “kaçırılmaması gereken” bir an olarak görülüyor.
2 Ağustos 2027’de yaşanacak tam Güneş Tutulması yaklaşık 6 dakika 23 saniye sürecek karanlık evresiyle önümüzdeki 100 yılın en uzun tutulması olacak. Bu olağanüstü süre, tutulmayı yalnızca görsel bir şölen olmaktan çıkarıp, bilimsel açıdan da benzersiz bir fırsata dönüştürecek.
NEDEN BU TUTULMA “YÜZYILIN TUTULMASI”?
Tam Güneş tutulmalarının çoğu yalnızca 1-2 dakika sürer. 2027’deki tutulmayı özel kılan ise üç gökcisminin -Güneş, Ay ve Dünya- neredeyse kusursuz bir hizalanma yakalayacak olması.
Ay, yörüngesinde Dünya’ya görece daha yakın bir konumdayken Güneş’i tamamen örtecek. Dünya ise Güneş’ten görece daha uzakta olacak. Bu kombinasyon, Ay’ın gökyüzünde “normalden daha büyük” görünmesine ve Güneş’i çok daha uzun süre perdelemesine yol açacak.
TÜRKİYE VE KIBRIS’TAN İZLENEBİLECEK Mİ?
2 Ağustos 2027’de gerçekleşecek tam Güneş tutulması, Ay’ın Dünya’ya en yakın konumlarından birine denk gelmesi nedeniyle alışılmadık derecede geniş bir karanlık hattı (totalite hattı) oluşturacak.
Yaklaşık 258 kilometre genişliğe sahip olacak bu hat, 15 bin 227 kilometrelik bir güzergâh izleyerek toplamda 2,5 milyon kilometrekarelik bir alanı etkileyecek. Buna karşın söz konusu alan, Dünya yüzeyinin yalnızca sınırlı bir bölümünü kapsıyor.
Tutulmanın tam olarak gözlemlenebileceği totalite hattı; İspanya, Cebelitarık, Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Mısır, Sudan, Suudi Arabistan, Yemen ve Somali üzerinden geçecek.
Türkiye ve Kıbrıs ise bu hattın doğrudan üzerinde olmasa da, tutulmanın etkisinin hissedileceği bölgeler arasında yer alıyor. Bu nedenle Türkiye’nin büyük bölümünden tutulma parçalı Güneş tutulması olarak izlenebilecek.
Aynı şekilde Avrupa, Afrika ve Güney Asya’nın geniş bir bölümünde de parçalı tutulma görülebilecek. Kuzey Amerika ve çevresindeki bölgelerde ise bu gök olayı gözlemlenemeyecek.
BİLİM İNSANLARI İÇİN NEDEN BU KADAR ÖNEMLİ?
Tutulmalar, Güneş’in normal koşullarda gözlemlenemeyen dış atmosferi olan koronayı incelemek için eşsiz fırsatlar sunuyor. Korona, Güneş rüzgârlarının ve manyetik patlamaların kaynağı olarak biliniyor. Ancak parlak Güneş ışığı nedeniyle normalde doğrudan gözlemlenemiyor.
2027 tutulmasının uzun sürmesi, araştırmacılara koronanın detaylı yapısını inceleme, güneş patlamalarının kökenine dair daha net veriler toplama, uzay havasının Dünya üzerindeki etkilerini daha iyi anlama gibi alanlarda şimdiye dek nadiren elde edilen bir zaman penceresi sağlayacak.
GÖKYÜZÜ MERAKLILARI İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Bu tutulma, yalnızca teleskop sahipleri ya da bilim insanları için değil. Çıplak gözle (uygun filtrelerle) izlenebilecek kadar dramatik ve uzun bir karanlık sunacak olması, onu geniş kitleler için de unutulmaz kılıyor.
BİR SONRAKİ UZUN TUTULMA NE ZAMAN?
2027 yılında gerçekleşecek tutulmanın ardından, benzer süreye sahip bir tam Güneş tutulmasının gözlemlenebilmesi için onlarca yıl beklenmesi gerekecek. Bu nedenle söz konusu tutulma, astronomi çevrelerinde nadirliği ve tekrarlanma aralığının uzunluğu nedeniyle özel bir gök olayı olarak değerlendiriliyor.
