BM gözetiminde nüfus hareketleri düzenlendi, iki bölgeli çözümün temelleri atıldı; ancak mülkiyet meselesi çözülmedi
Yarım asır önceki anlaşmalardan bugünün koçanlarına: mülkiyet sorunu nasıl ortaya çıktı, neden hala gündemde?
DENKTAŞ VE KLERİDES GÖRÜŞMELERİ
Kıbrıs’ta bugün yaşanan mülkiyet tartışmasının kökleri, 1974 sonrasında oluşan fiili bölünmeye ve ardından yapılan anlaşmalara uzanıyor. Rauf Denktaş ile Glafkos Klerides arasında, Birleşmiş Milletler gözetiminde yürütülen görüşmelerin üçüncü turu 2 Ağustos 1975’te anlaşmayla sonuçlandı. Viyana Anlaşması, güneydeki Kıbrıslı Türklerin istemeleri halinde eşyalarıyla kuzeye geçmesini, kuzeydeki Kıbrıslı Rumların ise kalabilmesini veya kendi istekleriyle güneye gidebilmesini düzenledi. Ailelerin birleştirilmesine öncelik verildi.
NÜFUS HAREKETLERİ DÜZENLENDİ, MÜLKİYET SORUNU KALDI
Anlaşma, iki toplumun coğrafi ayrışmasının düzenlenmesinde önemli bir aşamaydı. Ancak kritik ayrım şu; Viyana’da insanların yer değiştirmesi düzenlendi; geride bıraktıkları taşınmazların mülkiyeti topluca devredilmedi. 1977 Denktaş–Makarios Doruk Anlaşması da mülkiyetin çözülmediğini ortaya koydu. Anlaşmada, bölgelerin belirlenmesinde ekonomik yaşayabilirlik, verimlilik ve toprak mülkiyetinin dikkate alınması öngörüldü. Yerleşme, dolaşım ve mülkiyet hakları ise müzakere konusu olarak bırakıldı.
BUGÜNÜN KOÇANLARINI ANLAMAK İÇİN DÜNÜ BİLMEK GEREKİYOR
Kuzeydeki taşınmazların hukuki geçmişi aynı değil. 1974 öncesi Türk koçanları, eşdeğer karşılığı verilen taşınmazlar ve diğer tahsisler farklı hukuki durumlar doğuruyor. Bu nedenle bir taşınmazın bugün kimin kullanımında olduğu ile geçmişten gelen mülkiyet iddiaları birbirinden ayrılmalı. Yarım asırlık sorunun çözümü, yalnızca tarihsel anlaşmaları bilmekten değil, mevcut hakları ve uyuşmazlıkları da anlamaktan geçiyor. Peki 1977’de müzakere masasına taşınan mülkiyet meselesi, sonraki yıllarda neden çözülemedi? Dosyanın ikinci bölümünde iki bölgelilik, BM kararları ve mülkiyet hakları ele alınacak.
