Güney Kıbrıs’tan 1,8 milyar dolarlık doğal gaz hamlesi

Güney Kıbrıs yönetimi, Doğu Akdeniz’deki Kronos doğal gaz sahasının geliştirilmesi için enerji devleri Eni ve TotalEnergies ile altyapı anlaşmalarına imza attı. Değeri 1,3 ila 1,8 milyar dolar arasında değişen proje kapsamında ilk üretimin 2028 yılında başlaması, çıkarılacak gazın Mısır üzerinden Avrupa’ya ihraç edilmesi hedefleniyor. KKTC ve Türkiye ise Kıbrıs Türk halkının doğal kaynaklar üzerindeki haklarını gerekçe göstererek tek taraflı hidrokarbon faaliyetlerine karşı çıkıyor.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Doğu Akdeniz’deki doğal gaz kaynaklarını uluslararası pazarlara açmak amacıyla önemli bir adım attı. İtalyan enerji şirketi Eni ile Fransız TotalEnergies’in ortak olduğu Kronos doğal gaz sahasının geliştirilmesi için yaklaşık 1,8 milyar dolara ulaşabilecek altyapı sözleşmeleri imzalandı.

Güney Kıbrıs yönetiminin ilan ettiği münhasır ekonomik bölgedeki 6’ncı parselde bulunan Kronos sahasında üretimin 2028’in ilk yarısında başlaması planlanıyor.

GAZ MISIR ÜZERİNDEN AVRUPA’YA ULAŞACAK

Proje kapsamında çıkarılacak doğal gaz, deniz altı boru hatları aracılığıyla Mısır’a taşınacak. Mısır açıklarındaki Zohr sahasıyla bağlantılı mevcut tesislerde işlenecek gaz, Damiatta’daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminaline gönderilecek.

Burada sıvılaştırılacak doğal gazın, başta Avrupa ülkeleri olmak üzere uluslararası pazarlara gemilerle ihraç edilmesi hedefleniyor.

Eni tarafından açıklanan verilere göre, Kronos sahasında 3 trilyon fit küpün üzerinde doğal gaz bulunduğu tahmin ediliyor. Üretimin tam kapasiteye ulaşması halinde günlük 500 milyon standart fit küpe kadar doğal gaz çıkarılması öngörülüyor.

HRİSTODULİDİS: EKONOMİK VE JEOPOLİTİK AÇIDAN ÖNEMLİ

Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, imza töreninin ardından yaptığı açıklamada, sözleşmelerin doğal gaz kaynaklarının ticari olarak değerlendirilmesi açısından önemli bir aşama olduğunu belirtti.

Hristodulidis, anlaşmaların Güney Kıbrıs’ın enerji geleceğine duyulan güveni ortaya koyduğunu ve projenin ekonomik olduğu kadar jeopolitik önem de taşıdığını ifade etti.

Eni’nin Global Doğal Kaynaklar biriminden sorumlu yöneticisi Guido Brusco ise Kronos’un Güney Kıbrıs’ta bir doğal gaz sahasının geliştirilmesine yönelik ilk proje olması bakımından önemli bir dönüm noktası olduğunu kaydetti.

KKTC’DEN TEK TARAFLI ADIMLARA TEPKİ

Kronos sahasının geliştirilmesine yönelik anlaşmalar, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve doğal kaynakların paylaşımı konusundaki anlaşmazlıkları da yeniden gündeme taşıdı.

KKTC Dışişleri Bakanlığı, 28 Ekim’de yaptığı açıklamada, Güney Kıbrıs yönetiminin Eni ile imzaladığı sözleşmelere tepki gösterdi.

Bakanlık, Kıbrıs Türk halkının ada ve çevresindeki doğal kaynakların ortak sahibi olduğunu vurgulayarak, Kıbrıs Türk tarafının hakları dikkate alınmadan yürütülen hidrokarbon faaliyetlerini tek taraflı olarak nitelendirdi.

Açıklamada, uluslararası enerji şirketlerine Kıbrıs meselesindeki siyasi ihtilafı ve Kıbrıs Türk halkının haklarını göz önünde bulundurma çağrısı yapıldı.

Türkiye de 6’ncı parselin önemli bir bölümünün kendi kıta sahanlığı sınırları içerisinde kaldığını savunuyor.

ENERJİ DEVLERİ PROJEDE GÖREV ALACAK

Kronos sahasının geliştirilmesinde çok sayıda uluslararası enerji ve mühendislik şirketi görev üstlenecek.

Baker Hughes sualtı üretim sistemlerinin geliştirilmesini, TechnipFMC esnek üretim hatlarını, McDermott ise sualtı boru hatlarının kurulumu ve bağlantı çalışmalarını yürütecek.

Oceaneering sualtı kontrol kablolarını, CMHI yüzer kontrol ünitesini, Petrojet ise Mısır’da Zohr ile Damiatta arasında inşa edilecek kara doğal gaz boru hattını üstlenecek. Saipem de açık deniz sondaj hizmetlerini sağlayacak.

Eni ve TotalEnergies’in projede yüzde 50’şer ortaklık payı bulunurken, işletmeci konumunda Eni yer alıyor.

DOĞU AKDENİZ’DE ENERJİ REKABETİ HIZLANIYOR

Kronos projesi, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynaklarının uluslararası pazarlara ulaştırılmasına yönelik çalışmaların önemli halkalarından biri olarak değerlendiriliyor.

Bölgede Kronos’un yanı sıra Afrodit doğal gaz sahasının geliştirilmesi için de çalışmalar sürdürülüyor. ABD merkezli Chevron, NewMed Energy ve Shell’in yer aldığı projede doğal gazın ticari üretime geçirilmesi hedefleniyor.

Güney Kıbrıs yönetimi, Mısır’ın mevcut enerji altyapısından yararlanarak hem yatırım maliyetlerini azaltmayı hem de Avrupa pazarına erişimi hızlandırmayı amaçlıyor.

Ancak Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin anlaşmazlıklar, bölgedeki enerji projelerinin siyasi ve diplomatik boyutunu gündemde tutmaya devam ediyor.

Kronos sahasındaki üretimin planlanan takvimde başlaması halinde, Doğu Akdeniz doğal gazının Avrupa’nın enerji kaynaklarını çeşitlendirmesine katkı sağlaması bekleniyor.